8. sınıf Fen Bilimleri 1. dönem 1. yazılıya hazırlık soruları ve cevap anahtarı (2026-2027)

Kapsam

Kapsam ODSGM 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tablosundaki 1. yazılı senaryolarından çıkarıldı. Örnek sorular ve PDF dosyaları aynı sabit soru setinden üretildi.

• F.8.1.1.1. Mevsimlerin oluşumuna yönelik tahminlerde bulunur · Mevsimlerin Oluşumu
• F.8.2.1.1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklayarak bu kavramlar arasında ilişki kurar · DNA ve Genetik Kod
• F.8.2.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir · DNA ve Genetik Kod
• F.8.2.1.3. DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade eder · DNA ve Genetik Kod
• F.8.2.2.1. Kalıtım ile ilgili kavramları tanımlar · Kalıtım
• F.8.2.2.2. Tek karakter çaprazlamaları ile ilgili problemler çözerek sonuçlar hakkında yorum yapar · Kalıtım

Kaynak: ODSGM 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tablosu: Fen Bilimleri

Örnek sorular

1. 1. soru · Mevsimler ve İklim

   Bir öğrenci, Dünya üzerinde farklı yarım kürelerde yer alan K ve L şehirlerinde yaptığı gözlemlerde aşağıdaki sonuçlara ulaşmıştır:
   • K şehri: Gündüz süresi giderek uzamakta ve öğle vakti cisimlerin gölge boyu kısalmaktadır.
   • L şehri: Gündüz süresi giderek kısalmakta ve öğle vakti cisimlerin gölge boyu uzamaktadır.
   
   Eğer bu gözlemler 21 Mart - 21 Haziran tarihleri arasında yapılmışsa, K ve L şehirlerinin yarım küreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

   1. AK şehri Kuzey Yarım Küre'de, L şehri de Kuzey Yarım Küre'dedir.
   2. BK şehri Güney Yarım Küre'de, L şehri de Güney Yarım Küre'dedir.
   3. CK şehri Kuzey Yarım Küre'de, L şehri Güney Yarım Küre'dedir.
   4. DK şehri Güney Yarım Küre'de, L şehri Kuzey Yarım Küre'dedir.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · K şehrindeki gözlemler (gündüz süresinin uzaması ve öğle vakti gölge boyunun kısalması), bu şehrin yaz mevsimine doğru ilerlediğini göstermektedir. Yaz mevsimine doğru ilerlerken Güneş ışınları daha dik açıyla gelmeye başlar, bu da gölge boylarının kısalmasına ve birim yüzeye düşen enerji miktarının artmasına neden olur.
   L şehrindeki gözlemler (gündüz süresinin kısalması ve öğle vakti gölge boyunun uzaması), bu şehrin kış mevsimine doğru ilerlediğini göstermektedir. Kış mevsimine doğru ilerlerken Güneş ışınları daha eğik açıyla gelmeye başlar, bu da gölge boylarının uzamasına ve birim yüzeye düşen enerji miktarının azalmasına neden olur.
   
   Gözlemlerin 21 Mart - 21 Haziran tarihleri arasında yapıldığı belirtilmiştir. Bu dönemde:
   • Kuzey Yarım Küre'de ilkbahardan yaza geçiş yaşanır; gündüzler uzar, Güneş ışınları daha dik gelmeye başlar (gölge boyu kısalır). Bu durum K şehrinin gözlemleriyle birebir örtüşmektedir. Dolayısıyla K şehri Kuzey Yarım Küre'dedir.
   • Güney Yarım Küre'de sonbahardan kışa geçiş yaşanır; gündüzler kısalır, Güneş ışınları daha eğik gelmeye başlar (gölge boyu uzar). Bu durum L şehrinin gözlemleriyle birebir örtüşmektedir. Dolayısıyla L şehri Güney Yarım Küre'dedir.
   
   Bu çıkarımlara göre, K şehri Kuzey Yarım Küre'de, L şehri Güney Yarım Küre'de yer almaktadır. Bu da C seçeneğini doğru kılar.

   Mevsimsel değişimleri ve coğrafi konum arasındaki ilişkiyi analiz etme · Analiz · Zor

2. 2. soru · Mevsimler ve İklim

   21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde Dünya genelinde yaşanan ortak olay aşağıdakilerden hangisidir?

   1. AEn uzun gece yaşanır.
   2. BGece ve gündüz süreleri birbirine eşit olur.
   3. CGüneş ışınları sadece Oğlak Dönencesi'ne dik düşer.
   4. DKuzey Kutup Noktası'nda 24 saat gündüz yaşanır.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · 21 Mart (ilkbahar ekinoksu) ve 23 Eylül (sonbahar ekinoksu) tarihlerinde Güneş ışınları Ekvator'a dik açıyla düşer. Bu tarihlerde Dünya'nın her yerinde gece ve gündüz süreleri birbirine eşit olur (12 saat gece, 12 saat gündüz).

   Ekinoks tarihlerinde Dünya genelinde yaşanan ortak olayı hatırlama · Hatırlama · Çok kolay

3. 3. soru · DNA ve Genetik Kod

   DNA molekülünün temel yapı birimi aşağıdakilerden hangisidir?

   1. AKromozom
   2. BNükleotit
   3. CProtein
   4. DAmino asit
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · DNA molekülü, nükleotit adı verilen küçük yapı birimlerinin bir araya gelmesiyle oluşur. Her nükleotit bir fosfat, bir deoksiriboz şekeri ve bir azotlu bazdan oluşur.

   Temel bilimsel terimleri hatırlama · Hatırlama · Çok kolay

4. 4. soru · DNA ve Genetik Kod

   Bir nükleotidin yapısında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

   1. AFosfat grubu
   2. BOrganik baz
   3. CAmino asit
   4. DAzotlu organik baz
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Nükleotitler; fosfat grubu, deoksiriboz şekeri ve azotlu organik bazdan oluşur. Amino asitler proteinlerin yapı birimidir ve nükleotidin yapısında bulunmaz.

   Nükleotidin temel bileşenlerini hatırlama · Hatırlama · Çok kolay

5. 5. soru · DNA ve Genetik Kod

   Ökaryot hücrelerde DNA molekülü temel olarak hücrenin hangi organelinde bulunur?

   1. AMitokondri
   2. BEndoplazmik retikulum
   3. CÇekirdek
   4. DGolgi cisimciği
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Ökaryot hücrelerde genetik materyalin büyük bir kısmı hücre çekirdeğinde yer alan kromozomlar içerisinde bulunur. Az miktarda DNA mitokondri ve kloroplastlarda da bulunur ancak temel olarak çekirdektedir.

   DNA'nın ökaryot hücrelerdeki temel yerini hatırlama · Hatırlama · Çok kolay

6. 6. soru · DNA ve Genetik Kod

   DNA eşlenmesinin (replikasyon) temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. AYeni proteinler sentezlemek.
   2. BKalıtsal bilginin yeni hücrelere aktarımını sağlamak.
   3. CHücrenin büyümesini hızlandırmak.
   4. DAtık maddeleri hücreden uzaklaştırmak.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · DNA eşlenmesi (replikasyon), hücre bölünmesi öncesinde DNA miktarının iki katına çıkarılması işlemidir. Bu sayede, oluşan yeni hücrelere ana hücrenin genetik bilgisinin eksiksiz ve doğru bir şekilde aktarılması sağlanır.

   DNA eşlenmesinin amacını açıklama · Anlama · Çok kolay

7. 7. soru · DNA ve Genetik Kod

   Ökaryot hücrelerin çekirdeğinde bulunan, DNA'nın proteinlerle sarılarak yoğunlaşmasıyla oluşan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

   1. ARibozom
   2. BMitokondri
   3. CKromozom
   4. DKloroplast
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Kromozomlar, DNA moleküllerinin histon adı verilen özel proteinler etrafına sarılarak yoğunlaşması ve paketlenmesiyle oluşan yapılardır. Bu yapılar, hücre bölünmesi sırasında kalıtsal bilginin düzenli bir şekilde yeni hücrelere aktarılmasını sağlar. Diğer seçenekler farklı hücre organelleridir.

   DNA'nın proteinlerle sarılarak oluşturduğu yapıyı tanımlama · Hatırlama · Çok kolay

8. 8. soru · DNA ve Genetik Kod

   Bir bilim insanı, Dünya üzerindeki tüm canlıların genetik bilgisinin DNA molekülünde depolandığını ve bu bilginin nükleotid dizilimiyle şifrelendiğini belirtmiştir. Bu bilgi ışığında, bir canlının DNA'sındaki nükleotid diziliminin, o canlının fenotipik özelliklerini (dış görünüş, metabolik fonksiyonlar vb.) nasıl belirlediği üzerine derinlemesine bir analiz yapılması istenmektedir. Bu analizde, DNA'daki bilgi akışının ve genetik çeşitliliğin temel prensipleri göz önünde bulundurulacaktır. Buna göre, aynı türe ait iki bireyin DNA'larındaki nükleotid dizilimleri arasındaki farklar incelendiğinde, bu farkların fenotipik çeşitliliğe yol açmasının en temel ve doğrudan nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   1. AFarklı nükleotid çeşitlerinin (A, T, G, C) bulunması, çünkü her bireyde farklı bazlar kullanılır.
   2. BNükleotidlerin fosfat ve deoksiriboz şeker kısımlarının farklı canlılarda farklı kimyasal yapıda olması.
   3. CNükleotidlerin DNA zinciri üzerindeki sıralanış düzeninin ve gen bölgelerinin farklılık göstermesi.
   4. DDNA molekülünün hücredeki konumunun ve kromozom sayısının bireyler arasında değişmesi.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Soru, DNA'daki nükleotid diziliminin fenotipik çeşitliliğe nasıl yol açtığının en temel nedenini sorgulamaktadır. A seçeneği yanlıştır çünkü tüm canlılarda aynı dört çeşit nükleotid (A, T, G, C) bulunur. B seçeneği yanlıştır çünkü fosfat ve deoksiriboz şeker kısımları tüm DNA moleküllerinde aynı yapıdadır; farklılık organik bazdan kaynaklanır. D seçeneği, genetik çeşitliliğin doğrudan nedeni olmaktan ziyade, DNA'nın organizasyonuyla ilgilidir ve aynı tür içinde kromozom sayısı genellikle sabittir. C seçeneği ise doğru cevaptır. Fenotipik çeşitliliğin temel nedeni, DNA'daki nükleotidlerin diziliş sırasının farklı olmasıdır. Bu diziliş, genleri ve dolayısıyla üretilecek proteinleri belirler. Proteinlerdeki farklılıklar da canlının fenotipik özelliklerindeki çeşitliliği ortaya çıkarır. Aynı türdeki bireylerin DNA'ları arasındaki küçük dizilim farkları bile büyük fenotipik farklılıklara yol açabilir. Bu, LGS müfredatında DNA'nın bilgi depolama ve aktarma prensiplerinin üst düzeyde kavranmasını gerektiren bir çıkarımdır.

   Fenotipik çeşitliliğin genetik temelini açıklama · Analiz · Orta

9. 9. soru · Mevsimler ve İklim

   Dünya'nın eksen eğikliği olmasaydı, aşağıdaki durumlardan hangisi gerçekleşirdi?

   1. AGece ve gündüz süreleri yıl boyunca değişirdi.
   2. BGüneş ışınları Ekvator'a yıl boyunca dik açıyla düşerdi.
   3. CDünya'nın Güneş etrafındaki dolanma süresi kısalırdı.
   4. DDünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı artardı.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · Eksen eğikliği olmasaydı, Güneş ışınları yıl boyunca sadece Ekvator'a dik açıyla düşerdi. Bu durumda mevsimler oluşmaz, Dünya'nın her yerinde gece ve gündüz süreleri eşit olurdu (12 saat gece, 12 saat gündüz) ve sıcaklık farkları yıl içinde çok az değişirdi.

   Dünya'nın eksen eğikliğinin mevsimler ve iklim üzerindeki etkisini açıklama · Anlama · Orta

10. 10. soru · DNA ve Genetik Kod

    Aşağıdaki kavramların küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
    I. Kromozom
    II. Nükleotid
    III. DNA
    IV. Gen

    1. AII - IV - III - I
    2. BI - III - IV - II
    3. CIV - II - III - I
    4. DIII - IV - II - I
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A · Canlıların kalıtsal materyalinin yapısal hiyerarşisi küçükten büyüğe doğru şu şekildedir: Nükleotidler (DNA'nın yapı birimi) → Genler (belirli bir özelliği kodlayan DNA parçaları) → DNA (genlerin birleşimiyle oluşan çift sarmal molekül) → Kromozomlar (DNA'nın proteinlerle paketlenmiş hali).

    Biyolojik yapıların hiyerarşik sıralamasını anlama · Anlama · Çok kolay

Sık sorulanlar

8. sınıf Fen Bilimleri 1. yazılıda hangi konular çıkacak?

Tablodaki 6 kazanım şunlar: mevsimlerin oluşumuna yönelik tahmin, nükleotid-gen-DNA-kromozom ilişkisi, DNA'nın yapısını model üzerinde gösterme, DNA'nın kendini eşlemesi, kalıtımla ilgili kavramlar ve tek karakter çaprazlamaları. İklim ve hava hareketleri, mutasyon, modifikasyon, adaptasyon ve biyoteknoloji bu yazılının tablosunda soru almıyor.

8. sınıf Fen Bilimleri 1. yazılı senaryoları nedir?

Tabloda 5 senaryo var ve sınav senaryoya göre 7 ile 9 soru arasında değişiyor. Mevsimlerin oluşumu beş senaryonun hepsinde 1 ya da 2 soruyla yer alıyor. DNA'nın yapısı ve eşlenmesi dört senaryoda soruluyor.

8. sınıf Fen yazılısı ne zaman ve nasıl olacak?

Sınav okul genelinde ve günü okulun takviminde; 8. sınıf Fen Bilimleri ülke geneli listesinde yok. Kâğıtta DNA'nın yapısını şekil üzerinde gösterme ya da eşlenmeyi kendi cümleleriyle anlatma gibi açık uçlu sorular beklenebilir. Buradaki çoktan seçmeli sorular kavramları LGS biçiminde tekrar etmek için.

Mevsimler neden oluşur?

Mevsimlerin nedeni Dünya'nın dönme ekseninin yörünge düzlemine göre yaklaşık 23° 27' eğik olması ve Dünya'nın Güneş etrafında dolanmasıdır. Bu eğiklik yüzünden Güneş ışınlarının bir yere düşme açısı ve gündüz süresi yıl boyunca değişir. 21 Haziran'da Kuzey Yarım Küre'de yaz, Güney Yarım Küre'de kış başlar.

8. sınıf Fen Bilimleri testinde hangi konudan kaç soru var?

10 sorunun dağılımı: DNA ve Genetik Kod konusundan 7, Mevsimler ve İklim konusundan 3 soru. Bilişsel düzeye göre 5 hatırlama, 3 anlama, 2 analiz sorusu var.

İlgili sayfalar