6. sınıf Fen Bilimleri 1. dönem 1. yazılıya hazırlık soruları ve cevap anahtarı (2026-2027)

Kapsam

Kapsam ODSGM 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tablosundaki 1. yazılı senaryolarından çıkarıldı. Örnek sorular ve PDF dosyaları aynı sabit soru setinden üretildi.

• FB.6.1.1. Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme · Güneş Sistemi
• FB.6.1.3. Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme · Güneş ve Ay Tutulmaları
• FB.6.2.1. Bir cisme etki eden aynı doğrultudaki kuvvetler arasındaki ilişkileri açıklayarak bileşke kuvveti yapılandırabilme · Bileşke Kuvvet
• FB.6.2.2. Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındaki bir cismin hareketine yönelik deney yapabilme · Bileşke Kuvvet
• FB.6.2.3. Sürat ve hız kavramlarını karşılaştırabilme · Sabit Süratli ve Sabit Hızlı Hareket
• FB.6.3.1. Eşeyli ve eşeysiz üremeyi karşılaştırabilme · Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme

Kaynak: ODSGM 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tablosu: Fen Bilimleri

Örnek sorular

1. 1. soru · Güneş ve Ay Tutulmaları

   Bir gök cisminin diğer bir gök cisminin ışığını engellemesiyle oluşan gölgeler, tam gölge (umbra) ve yarı gölge (penumbra) olarak ikiye ayrılır. Güneş ve Ay tutulmaları sırasında Dünya üzerinde veya Ay üzerinde bu gölgeler oluşur.
   Buna göre, bir Güneş tutulması sırasında Dünya'nın farklı bölgelerinden tutulmanın farklı şekillerde (tam veya parçalı) gözlemlenmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   1. AAy'ın Dünya etrafındaki yörüngesinin elips şeklinde olması ve Ay'ın Dünya'ya olan uzaklığının sürekli değişmesi.
   2. BDünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesi nedeniyle gözlemcinin konumunun sürekli değişmesi.
   3. CAy'ın gölgesinin Dünya yüzeyine düşen kısmının, tam gölge (umbra) ve yarı gölge (penumbra) bölgelerinden oluşması.
   4. DDünya atmosferinin ışığı kırması ve dağıtması.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Güneş tutulması sırasında Ay'ın gölgesi Dünya üzerine düşer. Bu gölge iki ana kısımdan oluşur: tam gölge (umbra) ve yarı gölge (penumbra). Tam gölge bölgesinde bulunan gözlemciler Güneş'in tamamen kapandığını, yani tam Güneş tutulmasını görürler. Yarı gölge bölgesinde bulunan gözlemciler ise Güneş'in sadece bir kısmının kapandığını, yani parçalı Güneş tutulmasını görürler. Bu durum, Ay'ın gölgesinin yapısından kaynaklanır.

   Güneş tutulması sırasında farklı gözlem sonuçlarının nedenini açıklama · Anlama · Orta

2. 2. soru · Bileşke Kuvvet / Sabit Süratli Hareket

   Sürati 30 km/saat olan bir araç, 2 saatte kaç kilometre yol alır?

   1. A15 km
   2. B30 km
   3. C60 km
   4. D90 km
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Alınan yol, sürat ile zamanın çarpımına eşittir. Yol = Sürat x Zaman = 30 km/saat x 2 saat = 60 km.

   Sürat, zaman ve yol arasındaki ilişkiyi kullanarak problem çözme · Uygulama · Kolay

3. 3. soru · Bileşke Kuvvet / Sabit Süratli Hareket

   Yatay bir zemin üzerinde durmakta olan bir tahta kutuya, doğu yönünde 15 N ve 10 N büyüklüğünde iki kuvvet, batı yönünde ise 8 N büyüklüğünde bir kuvvet aynı anda uygulanıyor. Kutu, bu kuvvetlerin etkisiyle doğu yönünde sabit süratle hareket etmeye başladığına göre, kutu ile zemin arasındaki sürtünme kuvvetinin yönü ve büyüklüğü aşağıdakilerden hangisidir?

   1. ABatı yönünde, 17 N
   2. BDoğu yönünde, 17 N
   3. CBatı yönünde, 25 N
   4. DBatı yönünde, 7 N
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A · Bir cisim sabit süratle hareket ediyorsa, cisme etki eden net kuvvet sıfırdır. Bu durumda cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Doğu yönündeki kuvvetlerin toplamı 15 N + 10 N = 25 N'dur. Cismin sabit süratle hareket edebilmesi için batı yönündeki kuvvetlerin toplamının da 25 N olması gerekir. Batı yönünde hâlihazırda 8 N'luk bir kuvvet uygulanmaktadır. Sürtünme kuvveti her zaman hareket yönüne zıt olduğu için, kutu doğuya hareket ettiğinden sürtünme kuvveti de batı yönünde olacaktır. Bu durumda, batı yönündeki toplam kuvvet: 8 N + Sürtünme Kuvveti = 25 N olmalıdır. Bu denklemden Sürtünme Kuvveti = 25 N - 8 N = 17 N olarak bulunur. Yönü ise batıdır.

   Kuvvetlerin bileşkesini hesaplama ve sürtünme kuvvetini belirleme · Uygulama · Orta

4. 4. soru · Bileşke Kuvvet / Sabit Süratli Hareket

   Düz bir yolda hareket eden bir otomobilin motoru, ileri yönde 500 N kuvvet uygulamaktadır. Otomobile etki eden hava direnci ve yol sürtünmesi gibi geri yöndeki kuvvetlerin toplamı ise 500 N'dur. Bu durumdaki otomobilin hareket durumu ve üzerine etki eden bileşke kuvvet ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en doğrudur?

   1. AOtomobil hızlanmaktadır ve bileşke kuvvet ileri yönde 1000 N'dur.
   2. BOtomobil yavaşlamaktadır ve bileşke kuvvet geri yönde 500 N'dur.
   3. COtomobil sabit süratle hareket etmektedir ve bileşke kuvvet 0 N'dur.
   4. DOtomobil hızlanmaktadır ve bileşke kuvvet ileri yönde 500 N'dur.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Otomobile ileri yönde etki eden kuvvet (500 N) ile geri yönde etki eden kuvvetlerin (sürtünme ve hava direnci toplamı 500 N) büyüklükleri birbirine eşit ve zıt yönlüdür. Bu durumda, cisim üzerine etki eden net kuvvet (bileşke kuvvet) sıfırdır (500 N - 500 N = 0 N). Bileşke kuvvetin sıfır olması, cismin dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde olduğunu gösterir. Dengelenmiş kuvvetlerin etkisindeki bir cisim ya durur ya da sabit süratle hareketine devam eder. Soru metninde otomobilin 'hareket eden' olduğu belirtildiği için, doğru seçenek 'sabit süratle hareket etmektedir ve bileşke kuvvet 0 N'dur' ifadesidir. Diğer seçenekler, kuvvetlerin dengelenmediği veya yanlış hesaplandığı durumları ifade eder.

   Bileşke kuvvetin hareket üzerindeki etkisini açıklama · Anlama · Orta

5. 5. soru · Güneş Sistemi

   Aşağıdaki gezegenlerden hangisi, Güneş'e yakın olan karasal (iç) gezegenler grubunda yer alır?

   1. ASatürn
   2. BUranüs
   3. CVenüs
   4. DNeptün
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Güneş'e yakın olan karasal gezegenler Merkür, Venüs, Dünya ve Mars'tır. Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün ise gaz devi (dış) gezegenlerdir.

   Güneş Sistemi'ndeki gezegenleri sınıflandırma · Hatırlama · Çok kolay

6. 6. soru · Güneş ve Ay Tutulmaları

   Bir bölgede tam Güneş tutulması yaşanırken, aynı anda Dünya'nın farklı bir bölgesinde hangi tutulma türü gözlemlenebilir?

   1. AHalkalı Güneş tutulması
   2. BParçalı Ay tutulması
   3. CParçalı Güneş tutulması
   4. DHiçbir tutulma
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Tam Güneş tutulması sırasında, Ay'ın tam gölge (umbra) bölgesinde olanlar tam tutulmayı görürken, yarı gölge (penumbra) bölgesinde olanlar parçalı Güneş tutulmasını gözlemler. Ay tutulması ise farklı bir hizalanma gerektirdiğinden aynı anda gerçekleşmez.

   Güneş ve Ay tutulmaları arasındaki farkı ve aynı anda gerçekleşme durumlarını açıklama · Anlama · Orta

7. 7. soru · Güneş ve Ay Tutulmaları

   Güneş ve Ay tutulmaları, gök cisimlerinin belirli bir hizalanma sonucunda meydana gelir. Ancak, Dünya üzerinde herhangi bir noktadan bakıldığında, tam Güneş tutulması gözlemlemek, tam Ay tutulması gözlemlemekten çok daha nadir bir olaydır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   1. AAy'ın Dünya etrafındaki yörüngesinin her zaman sabit bir eğikliğe sahip olması.
   2. BGüneş tutulması sırasında Ay'ın gölgesinin Dünya yüzeyinde dar bir koridor oluşturması.
   3. CAy tutulmasının sadece gece vakti, Güneş tutulmasının ise gündüz vakti gerçekleşmesi.
   4. DDünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının Ay'ın yörünge hızından farklı olması.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · Tam Güneş tutulması sırasında Ay'ın tam gölgesi (umbra) Dünya yüzeyinde sadece yaklaşık 100-200 km genişliğinde dar bir şerit oluşturur. Bu şerit, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü ve Ay'ın yörünge hareketi nedeniyle hızla hareket eder. Dolayısıyla, belirli bir noktadan tam Güneş tutulmasını gözlemlemek oldukça nadirdir. Buna karşılık, Ay tutulmasında Ay, Dünya'nın çok daha geniş olan gölgesine girer ve bu olay Dünya'nın gece olan yarımküresinin tamamından gözlemlenebilir, bu da onu daha yaygın hale getirir. Diğer seçenekler doğru bilgiler içerebilir ancak tam Güneş tutulmasının belirli bir noktadan nadir görülmesinin temel nedeni değildir.

   Güneş ve Ay tutulmalarının nadirlik farkını açıklama · Anlama · Zor

8. 8. soru · Bileşke Kuvvet / Sabit Süratli Hareket

   Yatay bir zemin üzerinde duran bir tahta kutu ile ilgili aşağıdaki iki durum verilmiştir. Zemindeki sürtünme kuvvetinin büyüklüğünün sabit olduğu ve sadece cisim hareket halindeyken etkidiği bilinmektedir.
   
   - Durum 1: Kutu, doğu yönünde 30 N'luk bir kuvvetle çekildiğinde, doğu yönünde sabit süratle hareket etmektedir.
   - Durum 2: Kutu durdurulup üzerindeki tüm kuvvetler kaldırıldıktan sonra, kutuya aynı anda doğu yönünde 70 N ve batı yönünde 20 N'luk iki yeni kuvvet uygulanıyor.
   
   Bu bilgilere göre, Durum 2'de kutuya etki eden bileşke kuvvetin büyüklüğü ve yönü ile kutunun yapacağı hareket aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   1. A50 N, Doğu; Doğu yönünde sabit süratle hareket eder.
   2. B20 N, Doğu; Doğu yönünde hızlanarak hareket eder.
   3. C30 N, Batı; Batı yönünde hızlanarak hareket eder.
   4. D20 N, Doğu; Doğu yönünde sabit süratle hareket eder.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · 1. Durum 1'in Analizi: Cismin 'sabit süratle' hareket etmesi, üzerine etki eden bileşke kuvvetin sıfır olduğu anlamına gelir (dengelenmiş kuvvetler). Doğuya doğru 30 N'luk bir çekme kuvveti olduğuna göre, bunu dengeleyen ve hareket yönüne zıt olan sürtünme kuvvetinin büyüklüğü de 30 N ve yönü batı olmalıdır. 2. Durum 2'nin Analizi: Cisme yeni kuvvetler uygulanıyor. Doğu yönünde 70 N ve batı yönünde 20 N. Bu uygulanan kuvvetlerin bileşkesi 70 - 20 = 50 N (Doğu) yönündedir. 3. Ancak cisim hareket etmeye başladığı anda, Durum 1'den bulduğumuz 30 N'luk sabit sürtünme kuvveti de harekete zıt yönde (batı yönünde) etki edecektir. 4. Nihai Bileşke Kuvvetin Hesaplanması: Doğu yönündeki toplam kuvvet 70 N'dur. Batı yönündeki toplam kuvvetler ise 20 N (uygulanan) + 30 N (sürtünme) = 50 N'dur. Bileşke Kuvvet = 70 N (Doğu) - 50 N (Batı) = 20 N (Doğu). 5. Hareketin Yorumlanması: Bileşke kuvvet sıfırdan farklı (20 N, Doğu) olduğu için cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Bu nedenle, bileşke kuvvet yönünde, yani doğu yönünde hızlanarak hareket eder.

   Kuvvetleri analiz ederek bileşke kuvveti ve hareket durumunu belirleme · Analiz · Zor

9. 9. soru · Bileşke Kuvvet / Sabit Süratli Hareket

   Kütleleri farklı olan X ve Y cisimleri, sürtünmeli yatay bir zeminde aynı anda ve aynı yönde hareket etmektedir.
   • X cismi, üzerine etki eden 20 N'luk bir itme kuvvetiyle 4 m/s sabit süratle hareket etmektedir.
   • Y cismi ise, üzerine etki eden 30 N'luk bir itme kuvvetiyle 4 m/s sabit süratle hareket etmektedir.
   
   Bu bilgilere göre, aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?

   1. AX cisminin kütlesi, Y cisminin kütlesinden büyüktür.
   2. BY cisminin kütlesi, X cisminin kütlesinden büyüktür.
   3. CX cismine etki eden sürtünme kuvveti, Y cismine etki eden sürtünme kuvvetinden küçüktür.
   4. DY cismine etki eden sürtünme kuvveti, X cismine etki eden sürtünme kuvvetinden küçüktür.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Bir cisim sabit süratle hareket ediyorsa, üzerine etki eden bileşke kuvvet sıfırdır. Bu durumda, cismin hareket yönündeki itme kuvveti ile hareketine zıt yöndeki sürtünme kuvveti birbirini dengelemelidir.
   • X cismi 20 N'luk itme kuvvetiyle sabit süratle hareket ettiğine göre, X cismine etki eden sürtünme kuvveti de 20 N olmalıdır (itme kuvvetine zıt yönde).
   • Y cismi 30 N'luk itme kuvvetiyle sabit süratle hareket ettiğine göre, Y cismine etki eden sürtünme kuvveti de 30 N olmalıdır (itme kuvvetine zıt yönde).
   Bu durumda, X cismine etki eden sürtünme kuvveti (20 N), Y cismine etki eden sürtünme kuvvetinden (30 N) küçüktür. Dolayısıyla C seçeneği kesinlikle doğrudur. Kütleler hakkında kesin bir yorum yapılamaz çünkü sürtünme kuvveti sadece kütleye değil, yüzeyin cinsine de (sürtünme katsayısı) bağlıdır.

   Sabit süratli hareket eden cisimlere etki eden kuvvetleri analiz etme · Analiz · Orta

10. 10. soru · Güneş ve Ay Tutulmaları

    Bir gözlemci, Ay'ın Yeni Ay evresinde olmasına rağmen Güneş tutulması yaşanmadığını ve Dolunay evresinde olmasına rağmen Ay tutulması gerçekleşmediğini belirtmiştir.
    
    Bu gözlemlerden yola çıkarak, Güneş ve Ay tutulmalarının her Yeni Ay ve Dolunay evresinde gerçekleşmemesinin temel nedeni aşağıdaki seçeneklerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

    1. AAy'ın Dünya etrafındaki yörüngesinin elips şeklinde olması, tutulma olasılığını azaltır.
    2. BDünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesinin elips şeklinde olması, tutulmaların zamanlamasını etkiler.
    3. CAy'ın yörünge düzlemi ile Dünya'nın Güneş etrafındaki yörünge düzlemi arasında belirli bir açı olması, gölgelerin her zaman hizalanmasını engeller.
    4. DDünya'nın atmosferi, Ay'ın ve Güneş'in gölgelerinin Dünya yüzeyine düşmesini engeller.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C · Güneş tutulması Yeni Ay evresinde, Ay tutulması ise Dolunay evresinde gerçekleşir. Ancak, Ay'ın Dünya etrafındaki yörünge düzlemi ile Dünya'nın Güneş etrafındaki yörünge düzlemi (ekliptik düzlem) arasında yaklaşık 5 derecelik bir eğiklik bulunmaktadır. Bu eğiklik nedeniyle, her Yeni Ay ve Dolunay evresinde Güneş, Ay ve Dünya aynı hizaya gelmez. Tutulmaların gerçekleşebilmesi için bu üç gök cisminin tam olarak aynı doğrultuda sıralanması gerekir. Seçenek C, bu temel nedeni en doğru şekilde açıklamaktadır. Diğer seçenekler ya yanlış bilgiler içermekte ya da tutulmaların her ay gerçekleşmemesinin temel nedeni değildir.

    Güneş ve Ay tutulmalarının neden her Yeni Ay ve Dolunay evresinde gerçekleşmediğini açıklama · Anlama · Orta

Sık sorulanlar

6. sınıf Fen Bilimleri 1. yazılıda hangi konular çıkacak?

MEB'in 2026-2027 konu-soru dağılım tablosunda 6 kazanım var: gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırma, Güneş ve Ay tutulmaları, aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesi, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerin harekete etkisi, sürat ile hızın karşılaştırılması ve eşeyli ile eşeysiz üreme.

6. sınıf Fen Bilimleri 1. yazılı senaryoları nedir?

MEB tablosunda bu yazılı için 6 senaryo var ve okulun fen zümresi bunlardan birini seçiyor. Senaryoya göre sınav 6 ile 9 soru arasında değişiyor. Gezegenler, tutulmalar ve bileşke kuvvet altı senaryonun hepsinde yer alırken üreme kazanımı yalnızca 1. ve 2. senaryoda soruluyor.

6. sınıf Fen yazılısı ne zaman, test mi yoksa açık uçlu mu?

Bu yazılı okul genelinde ortak sınav olarak yapılıyor. MEB’in tarih ilan ettiği 8 ülke geneli sınav arasında Fen Bilimleri yok, bu yüzden günü okulun sınav takviminde yer alıyor. Fen kâğıdındaki sorular açık uçlu ya da kısa cevaplı olur. Buradaki çoktan seçmeli test konuları tekrar etmeye yarar, sınav kâğıdının biçimini taklit etmez.

Güneş tutulması ile Ay tutulması nasıl ayırt edilir?

Güneş tutulmasında Ay, Güneş ile Dünya'nın arasına girer ve gölgesi Dünya'nın dar bir bölgesine düşer. Ay tutulmasında ise Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girer ve tutulma o sırada gece olan her yerden izlenebilir. Testteki tutulma sorularından biri, tutulmanın neden her Yeni Ay ve Dolunay evresinde olmadığını soruyor: Ay'ın yörünge düzlemi Dünya'nınkine yaklaşık 5 derece eğik.

6. sınıf Fen Bilimleri testinde hangi konudan kaç soru var?

10 sorunun dağılımı: Bileşke Kuvvet / Sabit Süratli Hareket konusundan 5, Güneş ve Ay Tutulmaları konusundan 4, Güneş Sistemi konusundan 1 soru. Bilişsel düzeye göre 5 anlama, 2 uygulama, 2 analiz, 1 hatırlama sorusu var.

İlgili sayfalar