10. sınıf Felsefe 1. dönem 1. yazılıya hazırlık soruları ve cevap anahtarı (2026-2027)

Kapsam

Kapsam ODSGM 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tablosundaki 1. yazılı senaryolarından çıkarıldı. Örnek sorular ve PDF dosyaları aynı sabit soru setinden üretildi.

• FEL.10.1.1. Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme · Felsefenin Doğası
• FEL.10.2.1. Düşünme ve dil ilişkisini yapılandırabilme · Düşünme ve Dil İlişkisi
• FEL.10.2.2. Mantığın temel kavramlarını ve argümantasyon sürecini yorumlayabilme · Mantık ve Argümantasyon (testte sorusu yok)

Kaynak: ODSGM 2026-2027 1. dönem konu-soru dağılım tablosu: Felsefe

Örnek sorular

1. 1. soru · Felsefenin Anlamı ve Tanımı

   Antik Yunan'da Pythagoras'ın kendisini 'bilge' (sophos) olarak değil, 'bilgeyi arayan, bilgiyi seven' (philosophos) olarak tanımlaması, felsefi bilginin doğasına ve filozofun konumuna ilişkin köklü bir zihniyet dönüşümünü temsil eder. Bu dönüşüm, bilgiyi bir mülk olarak edinmek yerine ona yönelen bitimsiz bir arayış biçimini öne çıkarır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi felsefi bilginin ve filozofun bu tanımından çıkarılabilecek en kapsamlı yargıdır?

   1. AFelsefe, dogmatik kabullere dayalı kesin ve sarsılmaz doğrular sistemidir.
   2. BFilozof, hakikati bizzat ele geçirdiğini iddia eden mutlak otorite figürüdür.
   3. CFelsefi etkinlik, ulaşılan sonuçtan ziyade soru sorma ve yolda olma halinin bizzat kendisidir.
   4. DFelsefe, toplumsal pratiklere doğrudan çözümler sunan uygulamalı bir bilim dalıdır.
   5. EBilgelik iddiası, felsefi düşüncenin temel hareket noktasını ve nihai amacını oluşturur.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Parçada Pythagoras'ın tanımı üzerinden felsefenin 'bilgiyi arama' (yolda olma) süreci olduğu, sonuçtan çok sürece odaklandığı vurgulanmaktadır. C seçeneği bu durumu en kapsamlı şekilde ifade eder. A ve B seçenekleri felsefenin dogmatik ve mutlakçı yaklaşımından uzak doğasına ters düşer; D seçeneği felsefeyi uygulamalı bir bilim olarak nitelendirir, E seçeneği ise filozofun bilgelik iddiasında bulunduğunu savunur ancak filozof bilgiyi arayan kişidir, sahip olduğunu iddia etmez.

   Felsefi metinleri yorumlama ve ana fikre ulaşma · Anlama · Zor

2. 2. soru · Felsefenin Bireysel ve Toplumsal İşlevi

   Günümüz bilgi toplumunda bireyler, dijital mecraların ve kitle iletişim araçlarının sunduğu yoğun enformasyon akışı altında, olayları derinlemesine irdeleme fırsatı bulamadan hazır kanaatler edinmektedir. Felsefe, bireyin bu enformasyon bombardımanı karşısında akıl yürütme becerisini devreye sokmasını sağlayarak onu edilgen bir alıcı konumundan çıkarır. Toplumsal düzeyde ise farklı dünya görüşlerinin, inançların ve yaşam tarzlarının çatışmak yerine uzlaşı içinde var olabilmesine zemin hazırlayan rasyonel bir diyalog ortamı kurar. Bu parçadan hareketle felsefenin bireysel ve toplumsal işlevi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   1. AToplumsal kurumların işleyişini hızlandırarak kriz durumlarında pratik ve teknik çözümler üretir.
   2. BBireyin dogmatik kabullerden arınmasını sağlarken toplumsal yaşamda önyargısız ve uzlaşı merkezli bir kamusal alan kurar.
   3. CBireyin toplumsal normlara tam uyum sağlamasını ve statükonun korunmasını amaçlayan bir rehberlik sunar.
   4. DToplumsal yapıyı korumak adına evrensel değerleri askıya alır ve yerel doğruları mutlaklaştırır.
   5. EBireyin içsel dünyasını dış dünyadan tamamen soyutlayarak yalnızca bireysel huzura odaklanmasını sağlar.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · Parçada felsefenin bireyi hazır kanaatlerden ve edilgenlikten kurtararak dogmatik kabullerden arındırdığı, toplumsal düzeyde ise farklı görüşlerin uzlaşı içinde var olabileceği önyargısız ve rasyonel bir diyalog ortamı kurduğu vurgulanmaktadır. B seçeneği felsefenin hem bireysel aydınlanma hem de toplumsal barış ve uzlaşı işlevini eksiksiz karşılamaktadır.

   Felsefenin bireysel ve toplumsal işlevlerini metinden hareketle ayırt etme ve analiz etme · Analiz · Orta

3. 3. soru · Felsefi Düşüncenin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

   Antik Yunan'da felsefenin doğuşunu sadece mitolojik açıklamaların terk edilmesi veya pratik bilgi birikimiyle açıklamak eksik kalır; çünkü Mısır ve Mezopotamya uygarlıklarında da benzer bir astronomi ve geometri birikimi vardı ancak bu medeniyetlerde felsefe doğmamıştı. İyonya ve Atina gibi şehir devletlerinde (polis) felsefenin ortaya çıkmasını sağlayan asıl zihniyet ve sosyopolitik dönüşümün temelinde aşağıdakilerden hangisi yer alır?

   1. AToplumsal düzenin kutsal ve değiştirilemez bir tanrısal yasa olarak kabul edilmesi
   2. BBilginin otorite veya gelenek yerine kamusal alanda tartışmaya, eleştiriye ve rasyonel gerekçelendirmeye açılması
   3. CEkonomik zenginliğin tüm toplumsal sınıflara eşit şekilde dağıtılarak sınıfsal ayrımların ortadan kalkması
   4. DDoğal olayların sadece laboratuvar ortamında deneysel gözlemlerle test edilerek matematiksel modellere dönüştürülmesi
   5. EYazının sadece rahiplerin ve saray kâtiplerinin tekelinde tutularak bilgilerin gizli saklı tutulması
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · Antik Yunan'da felsefenin doğuşu, toplumun örgütlenme biçimindeki (polis kültürü ve yurttaşlık bilinci) değişimlerle doğrudan ilişkilidir. Mısır ve Mezopotamya'da bilgi, tapınaklarda rahiplerin tekelinde kutsal ve dogmatik bir karakter taşırken; Yunan şehir devletlerinde özgür yurttaşların agorada eşit haklarla (isonomia) tartışabilmesi, kararları akıl ve argüman yoluyla savunmasını gerektirmiştir. Bu kamusal tartışma ortamı, düşüncenin otoriteye değil eleştiriye ve rasyonel temellendirmeye dayanmasını sağlayarak felsefi düşüncenin doğmasını zemin hazırlamıştır.

   Felsefi düşüncenin doğuş koşullarını sosyopolitik ve tarihsel bağlamıyla analiz edebilme · Analiz · Zor

4. 4. soru · Felsefi Soruların Karakteristik Özellikleri

   Felsefi sorular, gündelik yaşamın pratik eylemlerinden ya da bilimsel araştırmaların olgusal sınanabilirliğinden farklı olarak, soruyu soran öznenin kendi zihinsel ve kavramsal zeminini de soruşturmaya dahil ettiği bir yapıya sahiptir. Örneğin, bir bilim insanı 'Zihin nasıl çalışır?' sorusunu nörolojik verilerle yanıtlarken, bir filozof 'Zihnin sınırlarını sorgulayan bu bilincin kendisi nedir?' sorusuyla yöneldiği nesneyi değil, o nesneye yönelen kendi düşünme edimini sorgular. Bu durum, felsefi soruların sadece dışsal bir nesneye değil, bizzat soruyu soran öznenin kendisine ve düşünme eylemine geri dönmesini gerektirir.
   
   Bu parçada felsefi soruların aşağıdaki özelliklerinden hangisi vurgulanmaktadır?

   1. AOlgusal dünyadaki pratik fayda arayışının bir sonucu olmaları
   2. BRefleksif bir derinleşmeyle düşünme üzerine düşünmeyi gerektirmeleri
   3. CTarihsel süreç içinde birikimli olarak ilerleyen bir yapı sunmaları
   4. DEvrensel sorunlara yönelik dogmatik kabuller içermeleri
   5. ESadece dilsel analizlerle sınırlı mantıksal önermelerden oluşmaları
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · Parçada felsefi soruların, soruyu soran öznenin kendi zihinsel zeminini ve düşünme edimini sorgulama konusu yapması, yani yöneldiği nesne yerine o nesneye yönelen bilincin kendisine geri dönmesi anlatılmaktadır. Bu durum felsefedeki 'refleksif olma' (düşünme üzerine düşünme) özelliğidir. Çeldiriciler felsefenin diğer özelliklerine (yığılımlılık, evrensellik vb.) veya yanlış tanımlara değinerek güçlü bir çeldirme sağlamaktadır.

   Felsefi metinleri analiz ederek felsefi kavramları ve soruların ayırt edici niteliklerini açıklayabilme · Anlama · Orta

5. 5. soru · Felsefi Soruların Karakteristik Özellikleri

   Felsefi sorular, soruldukları andaki nesnelliği aşarak soranı da soruşturmanın nesnesi haline getiren, yanıtlarından ziyade açtığı ufukla değer kazanan sorulardır. Bu niteliğiyle felsefi bir soruyla karşılaşan bireyin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenemez?

   1. ASorunun dayandığı kabulleri ve öncülleri eleştirel süzgeçten geçirmesi
   2. BSoruya verilecek nihai ve herkesçe kabul edilecek kesin bir yanıt bulmaya odaklanması
   3. CSahip olduğu dogmatik inançları ve ezberlenmiş bilgileri yeniden gözden geçirmesi
   4. DGündelik yaşamın pratik kaygılarından sıyrılarak kavramsal bir derinlik araması
   5. EYanıtın kendisinden çok, sorunun yönelttiği anlam dünyası üzerinde düşünmesi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B · Felsefi sorular, bilimsel veya olgusal sorulardan farklı olarak herkese göre değişmeyen, nihai ve tek bir kesin sonuca ulaşmayı amaçlamaz; aksine, yanıtları sürekli tartışmaya açık olan, soruşturmanın kendisini ve anlamı derinleştiren sorulardır. Bu nedenle felsefi bir soruyla karşılaşan bireyin 'kesin ve herkesçe onaylanacak nihai bir yanıt' bulmaya odaklanması felsefi düşüncenin doğasına aykırıdır.

   Felsefi sorgulama ile dogmatik düşünceyi ayırt etme · Analiz · Orta

6. 6. soru · Felsefenin Bireysel ve Toplumsal İşlevi

   Felsefe, toplumsal alanda egemen olan önyargıları ve dogmatik kabulleri sarsarak bireylere eleştirel bir perspektif kazandırır. Bu süreçte birey, toplumsal normları sorgularken aynı zamanda kendi iç dünyasındaki ezberleri de yapıbozuma uğratır. Bu durum, bireyin toplumsal yapı içerisindeki konumunu yeniden tanımlamasına ve farklı yaşam biçimlerine karşı hoşgörülü bir uzlaşı kültürü geliştirmesine zemin hazırlar. Bu açıklamadan hareketle felsefenin bireysel ve toplumsal işlevi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   1. ABireyin toplumsal normları körü körüne benimsemesini engellemek
   2. BToplumsal uzlaşı kültürünün ve farklılıklara saygının gelişmesine katkı sağlamak
   3. CBireyin içsel dünyasında özgürleşmesini ve dogmatizmden uzaklaşmasını sağlamak
   4. DToplumsal yapıların değişmez ve mutlak kurallarla kalıcılaşmasını güvence altına almak
   5. EBireyin olayları ve olguları rasyonel bir süzgeçten geçirmesine imkân tanımak
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D · Parçada felsefenin önyargıları, dogmatik kabulleri ve ezberleri sorgulatarak bireyi özgürleştirdiği ve toplumsal uzlaşıya katkı sunduğu vurgulanmıştır. Ancak felsefe, toplumsal yapıların değişmez ve mutlak kurallarla kalıcılaşmasını savunmaz; aksine her türlü dogmatik ve mutlak yapıyı eleştiri süzgecinden geçirir. Bu nedenle D seçeneği felsefenin işleviyle çelişmektedir.

   Felsefi metin üzerinden argümanları analiz etme ve çelişkili ifadeleri ayırt etme · Analiz · Orta

7. 7. soru · Felsefenin Bireysel ve Toplumsal İşlevi

   Toplumsal yaşamda farklı kültürlerin, inançların ve dünya görüşlerinin bir arada bulunduğu ortamlarda, uzlaşı kültürünün gelişmesi ve ortak bir paydada buluşulması hayati önem taşır. Felsefe, topluma bu noktada rasyonel bir zemin sunarak çeşitli işlevler yerine getirir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi felsefenin toplumsal işlevleri arasında yer almaz?

   1. AToplumsal kurumların ve yasaların akıl süzgecinden geçirilerek geliştirilmesine katkı sağlama
   2. BFarklı düşünce ve inançların ortak bir akıl ve hoşgörü ortamında tartışılmasına olanak tanıma
   3. CToplumdaki ekonomik eşitsizlikleri doğrudan ortadan kaldıracak pratik projeler üretme
   4. Dİnsan hakları, adalet ve özgürlük gibi evrensel kavramların toplumsal temellerini güçlendirme
   5. EÖnyargıların ve dogmatik inançların toplumsal uzlaşıyı zedelemesinin önüne geçme
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Felsefe teorik ve eleştirel bir disiplindir; ekonomik eşitsizlikleri doğrudan ortadan kaldıracak pratik projeler üretmek felsefenin değil, ekonomi ve sosyal politikaların alanıdır. Diğer seçenekler felsefenin toplumsal işlevleri arasındadır.

   Felsefenin toplumsal işlevlerini ayırt etme ve sınırlarını belirleme · Değerlendirme · Kolay

8. 8. soru · Felsefi Soruların Karakteristik Özellikleri

   Gündelik sorular anlık pratik sorunları çözmeyi, bilimsel sorular ise olgusal olguları deneysel yöntemlerle açıklamayı amaçlar. Felsefi sorular ise bu alanların ötesine geçerek var olanın özünü, anlamını ve temel kabullerini sorgular. Bu bağlamda, felsefi soruların karakteristik özellikleri üzerine düşünen bir araştırmacının aşağıdakilerden hangisini savunması beklenemez?

   1. ANihai ve kesin bir yanıta ulaşma amacı gütmediğini, her yanıtın yeni bir sorunun kapısını araladığını
   2. BOlgusal dünyanın verileriyle doğrudan test edilemediğini, kavramsal bir temellendirme gerektirdiğini
   3. CPratik yaşamın akışını kolaylaştıracak teknik çözümler ve reçeteler sunmayı hedeflediğini
   4. Dİnsan zihninin ön kabullerini ve dogmalarını eleştirel bir süzgeçten geçirmeyi amaçladığını
   5. ESoruların kendisinin, verilen hazır cevaplardan daha kıymetli ve kurucu bir nitelik taşıdığını
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Felsefi sorular günlük yaşamın pratik kaygılarından, fayda sağlama amacından ve anlık sorunları çözme ihtiyacından bağımsızdır. Dolayısıyla felsefi soruların pratik yaşamı kolaylaştıracak teknik çözümler veya reçeteler sunma gibi bir hedefi yoktur; bu nitelik bilimsel, teknik veya pratik sorulara aittir. A, B, D ve E seçenekleri felsefi soruların özü sorgulayan, açık uçlu, eleştirel ve kavramsal özelliklerini doğru açıklamaktadır.

   Felsefi soruları diğer soru türlerinden (gündelik, bilimsel) ayırt etme ve karakteristik özelliklerini eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirme · Analiz · Orta

9. 9. soru · Düşünme ve Dil Arasındaki İlişki

   Bir filozof, düşünce ve dilin iç içeliğini şu şekilde ele alır: "Dil, yalnızca düşüncelerimizi dış dünyaya yansıtan şeffaf bir cam değildir; aksine, zihnimizin dünyayı hangi kategorilerde algılayacağını ve deneyimleyeceğini önceden belirleyen aktif bir prizmadır. Dilin bize sunduğu gramer yapıları ve kelime dağarcığı, zihinsel hareket alanımızın sınırlarını çizer. Yeni bir felsefi problemi kavramak veya henüz adlandırılmamış bir soyut durumu düşünmek, ancak mevcut dilsel formların dönüştürülmesiyle mümkündür."
   Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   1. ADil, düşüncenin sınırlarını aşarak nesnel gerçekliğe doğrudan ulaşmasını sağlar.
   2. BZihinsel faaliyetler, dilin kalıplarından bağımsız olarak evrensel bir nitelik taşır.
   3. CDilsel yapılar, insanın dış dünyayı algılama ve düşünme biçimini biçimlendirir.
   4. DSoyut kavramlar, dilin varlığına ihtiyaç duyulmaksızın zihinde eksiksiz oluşur.
   5. EDil ve düşünce birbirinden tamamen bağımsız iki farklı gelişim çizgisine sahiptir.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C · Parçada dilin düşünceyi yansıtan pasif bir araç olmadığı, aksine zihnin dünyayı algılayış biçimini ve sınırlarını belirleyen aktif bir unsur olduğu vurgulanmaktadır. Bu durum, dilsel yapıların düşünceyi ve algıyı şekillendirdiğini gösterir (C seçeneği). Diğer seçenekler parçadaki temel sav ile çelişmektedir.

   Felsefi metin çözümleme ve ana düşünceyi kavrama · Anlama · Orta

10. 10. soru · Düşünme ve Dil Arasındaki İlişki

    Bir filozof, dilin düşünce üzerindeki biçimlendirici gücünü şu şekilde açıklar: "İnsan zihni, dış dünyadan gelen karmaşık uyarıcıları ve ham deneyimleri dilin örmüş olduğu kavramsal ağlar olmadan düzenleyemez. Kavramlar, nesneleri ve olayları birbirinden ayırmamızı sağlayan zihinsel araçlardır; ancak bu araçlar aynı zamanda düşüncemizi belirli kalıplar içine hapsederek farklı ihtimalleri görmemizi engeller." Bu parçaya dayanarak dil ve düşünce ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

    1. ADil, düşüncenin yaratıcılığını artıran sınırsız bir özgürlük alanıdır.
    2. BDüşünce, dilden bağımsız olarak evrensel ve mutlak formlarda var olur.
    3. CDil, düşünceyi somutlaştırırken aynı zamanda onu belirli bir kalıba hapseder.
    4. DKavramlar, dış dünyanın nesnel gerçekliğini eksiksiz ve dolaysız yansıtır.
    5. EDil ile düşünce tamamen birbirinden kopuk iki farklı zihinsel süreçtir.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C · Parçada dilin kavramsal ağlar aracılığıyla düşünceyi düzenlediği ve yapılandırdığı, ancak bu durumun aynı zamanda düşünceyi belirli kalıplar içine hapsederek sınırlandırdığı ifade edilmiştir. Bu durum dilin düşünceyi görünür kılarken aynı zamanda sınırlandıran ikili yapısına vurgu yapar. C seçeneği metnin ana fikrini doğrudan desteklemektedir.

    Felsefi metin analizi ve kavramsal ilişkilendirme · Analiz · Orta

Sık sorulanlar

10. sınıf Felsefe 1. yazılıda hangi konular çıkacak?

Tablodaki 3 kazanım: felsefenin anlamı, gelişim süreci ve işlevi; düşünme ve dil ilişkisi; mantığın temel kavramları ve argümantasyon süreci. Varlık felsefesi ve bilgi felsefesi 1. dönem 2. yazılıda soruluyor.

10. sınıf Felsefe 1. yazılı senaryoları nedir?

Tabloda 4 senaryo var ve her biri 5 ile 7 soru arasında. Felsefenin doğası her senaryoda iki ya da üç soru alıyor; düşünme ve dil ile mantık ve argümantasyon da dört senaryonun hepsinde bir ya da iki soruyla yer alıyor.

10. sınıf Felsefe yazılısı ne zaman yapılacak?

Felsefe ülke geneli ortak sınav listesinde yok, 1. yazılının günü okulun takviminde. Kâğıtta kısa bir felsefi metin verilip ana düşüncesini açıklamanız ya da bir sorunun neden felsefi olduğunu gerekçelendirmeniz istenebilir.

Felsefe sözcüğü ne anlama gelir?

Felsefe, Yunanca philo (sevgi) ve sophia (bilgelik) sözcüklerinden gelir ve bilgelik sevgisi demektir. Pythagoras'ın kendine bilge değil, bilgeliği seven dediği aktarılır; bu ayrım felsefenin bitmiş bir bilgi değil, süren bir arayış olarak görülmesinin kaynağıdır.

10. sınıf Felsefe testinde hangi konudan kaç soru var?

10 sorunun dağılımı: Felsefenin Bireysel ve Toplumsal İşlevi konusundan 3, Felsefi Soruların Karakteristik Özellikleri konusundan 3, Düşünme ve Dil Arasındaki İlişki konusundan 2, Felsefenin Anlamı ve Tanımı konusundan 1, Felsefi Düşüncenin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi konusundan 1 soru. Bilişsel düzeye göre 6 analiz, 3 anlama, 1 değerlendirme sorusu var.

İlgili sayfalar