Belirtke tablosu zorunlu mu?

Okuldan okula değişiyor. Birçok okulda sınav dosyasında isteniyor, bazılarında istenmiyor. Zorunlu olmadığı yerde de kurmaya değer, çünkü asıl faydası dosyada durması değil sınavı yazmadan önce dengesizliği göstermesi.

Sınavda gerçekten kullandığınız düzey kadar. Dört soruluk bir yazılıda iki sütun yeterli olabilir. Boş sütun tabloyu doldurmaz, okunmasını zorlaştırır.

Bir soru iki hücreye birden yazılabilir mi?

Yazılmaması daha doğru. Toplamlar bozulur ve sınavın bilişsel profili olduğundan geniş görünür. Soru öğrenciden hangi zihinsel işi istiyorsa tek bir düzeye yerleştirin.

Belirtke tablosu ile soru dağılım çizelgesi aynı şey mi?

Yakın ama aynı değil. Soru dağılım çizelgesi genelde yalnızca konu başına soru sayısını gösterir. Belirtke tablosu buna bilişsel düzey boyutunu ekler ve iki boyutlu hâle gelir.

2026-09-02|6 dakika

Belirtke tablosu nasıl hazırlanır?

Kısa cevap

Belirtke tablosu, satırlarına konuları sütunlarına bilişsel düzeyleri yazdığınız iki boyutlu bir çizelgedir ve her hücreye o konudan o düzeyde kaç soru sorduğunuzu yazarsınız. Konu ağırlıkları derste geçen ders saatiyle orantılı belirlenir. Tabloyu sınavdan sonra doldurmak yerine önce kurup soruları hedef sayılara göre seçmek, onu kayıt olmaktan çıkarıp plana dönüştürür.

Belirtke tablosu, bir sınavın hangi konudan kaç soru sorduğunu ve bu soruların hangi bilişsel düzeyde olduğunu tek sayfada gösteren iki boyutlu bir çizelgedir. Satırlarda konular, sütunlarda düzeyler, hücrelerde o konudan o düzeyde kaç soru olduğu durur.

Tablo çoğu zaman sınav bittikten sonra dolduruluyor. O sırayla doldurulunca planlama aracı olmaktan çıkıp dosyaya konan bir kâğıda dönüşüyor. Aşağıda tabloyu sınav yazılmadan önce kurmanın yolu var.

Tablo neyi kanıtlar

Bir sınavın geçerli sayılması için ölçmek istediği alanı dengeli örneklemesi gerekir. Ölçme literatüründe buna kapsam geçerliği deniyor.

Yirmi soruluk bir yazılıda on altı soru tek konudan geliyorsa o sınav dönemin tamamını ölçmez, o konuyu ölçer. Öğrenci o konuyu çalışmışsa yüksek alır, çalışmamışsa döneme dair bildiği hiçbir şey nota yansımaz. Belirtke tablosu bu dengesizliği sınav basılmadan önce görünür kılar.

Aynı tablo itiraz durumunda da işinizi görür. Bir veli sınavın çok zor olduğunu söylediğinde, soruların düzeylere nasıl dağıldığını gösteren bir çizelge tartışmayı kanıya dayalı olmaktan çıkarır.

Satırlar: konular ve ağırlıkları

Satırlara dönem boyunca işlenen konular yazılır. Bir konunun kaç soruyla temsil edileceği, o konuya ayrılan zamanla orantılı belirlenir.

Somut örnek: dönemde 40 ders saati işlendiyse ve bir konu 10 saat sürdüyse, o konu sınavın dörtte birini almalıdır. Yirmi soruluk bir sınavda bu beş soru eder. Aynı konu iki saatte geçildiyse tek soru yeterlidir.

Konuya ayrılan ders saati, en güvenilir ağırlık ölçüsüdür
Konudaki kazanım sayısı ikinci ölçüttür; çok kazanımlı konu daha fazla soru ister
Bir sonraki üniteye temel olan konular biraz yukarı çekilir

Sütunlar: bilişsel düzeyler

Sütunlar Bloom taksonomisinin düzeylerinden gelir: hatırlama, anlama, uygulama, analiz, değerlendirme, yaratma. Her sınavda altısının da bulunması gerekmiyor.

Sınavda hiç geçmeyen düzeyi sütun olarak açmayın. Dört soruluk bir yazılıda altı sütun açarsanız beşi boş kalır ve tablo bir şey anlatmaz. Yalnızca sınavda gerçekten kullanılan düzeyleri yazın.

Düzey dağılımında pratik bir denge şudur: soruların yaklaşık yarısı hatırlama ve anlama, üçte biri uygulama, kalanı analiz ve üstü. Sınıf seviyesi yükseldikçe ağırlık üst düzeylere kayar.

Hücreler: soru sayıları

Her hücreye o konudan o düzeyde kaç soru sorduğunuzu yazarsınız. Satır toplamı konunun ağırlığını, sütun toplamı sınavın bilişsel profilini verir. İkisinin toplamı da sınavdaki soru sayısına eşit çıkmalıdır.

Toplamlar tutmuyorsa hata tabloda değil sınavdadır. Bir soruyu iki hücreye birden yazmak yerine sorunun asıl ölçtüğü düzeye karar verin. Bir soru öğrenciden hangi zihinsel işi istiyorsa o düzeydedir.

Sık yapılan üç hata

Tabloyu sınavdan sonra doldurmak. Bu sırayla tablo hiçbir şeyi düzeltmez, yalnızca olanı kaydeder.
Bütün soruları hatırlama sütununa yığmak. Kolay yazılan soru tipi budur ve farkında olmadan sınavın tamamı ezber ölçmeye kayar.
Konu satırlarını ünite adlarıyla değil, sorduğunuz alt başlıklarla yazmak. Satırlar çok inceldiğinde tablo okunmaz hâle gelir.

Tabloyu sınavdan önce kurmak

Sıra şöyle işlediğinde tablo gerçekten işe yarar: önce boş tabloyu kurun, hücrelere hedef soru sayılarını yazın, soruları o hedeflere göre seçin ya da yazın. Böylece tablo sınavın planı olur.

Bu sıra aynı zamanda soru seçimini hızlandırır. Bu üniteden analiz düzeyinde iki soru lazım cümlesi, boş sayfaya bakıp soru düşünmekten çok daha kolay bir iştir.

Sınavlarını bu havuzdan kuran öğretmenler için tablo ayrıca elle doldurulmuyor. Havuzdaki her soru konusu ve bilişsel düzeyiyle etiketli olduğu için, sınav PDF olarak indiğinde belirtke tablosu da kapsanan kazanımlarla birlikte aynı dosyadan çıkıyor.

Sık sorulanlar

Belirtke tablosu zorunlu mu?: Okuldan okula değişiyor. Birçok okulda sınav dosyasında isteniyor, bazılarında istenmiyor. Zorunlu olmadığı yerde de kurmaya değer, çünkü asıl faydası dosyada durması değil sınavı yazmadan önce dengesizliği göstermesi.
Kaç sütun olmalı?: Sınavda gerçekten kullandığınız düzey kadar. Dört soruluk bir yazılıda iki sütun yeterli olabilir. Boş sütun tabloyu doldurmaz, okunmasını zorlaştırır.
Bir soru iki hücreye birden yazılabilir mi?: Yazılmaması daha doğru. Toplamlar bozulur ve sınavın bilişsel profili olduğundan geniş görünür. Soru öğrenciden hangi zihinsel işi istiyorsa tek bir düzeye yerleştirin.
Belirtke tablosu ile soru dağılım çizelgesi aynı şey mi?: Yakın ama aynı değil. Soru dağılım çizelgesi genelde yalnızca konu başına soru sayısını gösterir. Belirtke tablosu buna bilişsel düzey boyutunu ekler ve iki boyutlu hâle gelir.