Din Kültürü yazılı sınavı nasıl hazırlanır?

Sınav bilgiyi ölçer, inancı ve pratiği değil

Bir yazılı sorusu öğrencinin neye inandığını, ibadetlerini yerine getirip getirmediğini ya da ailesinin yaşayışını konu edemez. Bunlar kazanım değil, öğrencinin özel hayatı.

Fark somut örnekte görünüyor. "Günde kaç vakit namaz kılıyorsun?" sorusu öğrenciyi kendi pratiği üzerinden değerlendirir ve doğru cevabı yoktur. "Beş vakit namazın adları ve vakitleri nelerdir?" sorusu ise müfredattaki bilgiyi ölçer ve herkes için aynı doğruya sahiptir.

Aynı sınıfta farklı inanç arka planından öğrenciler ve dersten muaf olabilecek öğrenciler bulunabiliyor. Ders kitabındaki bilgiyle cevaplanabilen soru bu durumların hepsinde geçerli kalır, kişisel yaşantıyı konu eden soru kalmaz.

• Sorulmaz: "Kur'an-ı Kerim'i ne sıklıkla okursun?"
• Sorulur: "Kur'an-ı Kerim'in ilk suresi hangisidir?"
• Sorulmaz: "Ramazan'da oruç tuttun mu?"
• Sorulur: "Orucu bozan durumlar aşağıdakilerden hangisidir?"

Ayet ve hadis mealini soru kökünde tam verin

Bu derste sorular sık sık bir ayet ya da hadis mealine dayanır. İşleyen kural şu: meal soru kökünde eksiksiz verilir ve öğrenciden onu yorumlaması, örnekle eşleştirmesi ya da hangi kavramla ilgili olduğunu belirlemesi istenir.

Meali yarım vermek soruyu ezber testine çevirir. Öğrenci eksik kısmı hafızasından tamamlamak zorunda kalırsa ölçülen şey yorum değil ezber olur, oysa kazanım genelde yorumu istiyor.

Arapça metnin ezberden yazılmasını istemek de ayrı bir sorun. Müfredat sure ezberini belirli kazanımlarla sınırlıyor ve genel bir yazılıda bunu istemek kazanımın dışına çıkmak olur. Meal üzerinden ilerlemek hem kazanıma sadık kalır hem de soruyu herkes için okunabilir yapar.

Mealin kaynağını (sure ve ayet numarası) soru kökünde belirtmek, itiraz durumunda tartışmayı bitiren küçük bir ayrıntı.

Değer kazanımları nasıl ölçülür

Ahlaki değerlerle ilgili kazanımlar en çok zorlanan yer. Bir öğrencinin dürüst olup olmadığı yazılıyla ölçülemez, ölçülmeye çalışılmamalı da.

Ölçülebilen şey farklı: öğrenci bir durumda hangi değerin işlediğini tanıyabiliyor mu, o değere uygun davranışı ayırt edebiliyor mu, seçimini gerekçelendirebiliyor mu? Bunların üçü de kazanım ve üçü de sınavla ölçülebilir.

Bu yüzden değer kazanımlarında en uygun biçim durum sorusu. Kısa bir olay anlatılır, ardından öğrenciden o olayda öne çıkan değeri belirlemesi ya da davranışlardan hangisinin o değerle örtüştüğünü seçmesi istenir.

Senaryoyu kurarken sınıfın tanıdığı günlük durumları seçin. Okul kantininde, komşulukta ya da grup çalışmasında geçen bir olay, soyut bir tanımdan çok daha iyi ayırt eder.

Çeldirici bu derste nereden gelir

İyi çeldirici uydurulmaz, öğrencinin gerçekte karıştırdığı şeylerden toplanır. Bu derste karışıklıklar oldukça öngörülebilir ve her yıl tekrar eder.

• Hüküm dereceleri: farz, vacip, sünnet ve müstehap kavramlarının birbirine karışması
• Yakın ibadetler: zekât ile fıtır sadakasının, hac ile umrenin karıştırılması
• Kıssaların karışması: bir peygambere ait olayın başka bir peygambere atfedilmesi
• İnanç esaslarının sıralanmasında eksik ya da fazla madde
• Namazın farzlarıyla vaciplerinin yer değiştirmesi

Ünite ağırlığı ve yazılı kapsamı

Soru sayısını üniteye ayrılan ders saatiyle orantılayın. Dört ünitenin işlendiği bir dönemde yirmi soruluk yazılıda her üniteye beş soru düşmesi genelde doğru değildir, çünkü üniteler eşit sürede işlenmez.

Yazılı kapsamına yalnızca o tarihe kadar işlenmiş üniteleri alın. İşlenmemiş üniteden gelen soru öğrencinin eksiğini değil takvimi ölçer.

Bilişsel düzey dağılımına da bakın. Bu derste sorular kolayca hatırlama basamağına yığılabiliyor, çünkü tanım ve terim sorusu yazmak hızlı bir iş. Ünite başına en az bir durum sorusu koymak dengeyi kendiliğinden düzeltiyor.

Havuzda Din Kültürü kapsamı

Bu havuzda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi soruları ortaokulun üç seviyesini de kapsıyor. Altıncı sınıfta Peygamber ve İlahi Kitap İnancı, Hz. Muhammed'in Hayatı, Namaz, Temel Değerlerimiz ve Zararlı Alışkanlıklar üniteleri bulunuyor.

Yedinci sınıfta Melek ve Ahiret İnancı, Hac ve Kurban, Ahlaki Davranışlar, Allah'ın Kulu ve Elçisi Hz. Muhammed, İslam Düşüncesinde Yorumlar üniteleri var. Sekizinci sınıf üniteleri ise Kader İnancı, Zekât ve Sadaka, Din ve Hayat, Hz. Muhammed'in Örnekliği ve Kur'an-ı Kerim ve Özellikleri başlıklarıyla LGS kapsamında duruyor.

Sınav kurarken üniteleri ve soru sayılarını seçiyorsunuz. Öğrenci kâğıdı ile cevap anahtarı ayrı PDF olarak iniyor, belirtke tablosu da kapsanan kazanımlarla birlikte aynı dosyadan çıkıyor.