Kaç çeldirici yazmalıyım?

Şık sayısının bir eksiği kadar, ama hepsinin gerçek bir öğrenci hatasına dayanması şartıyla. Dolgu amaçlı yazılmış bir çeldirici soruyu kolaylaştırır ve şık sayısını kâğıt üzerinde tutar.

Hepsi ve hiçbiri şıkları neden sorunlu?

Öğrenci iki şıkkın doğru olduğunu görürse konuyu bilmeden hepsi seçeneğine gidebilir. Tersi de olur: bir şıkkın kesin yanlış olduğunu görmek hepsi seçeneğini eler. Her iki durumda da soru bilgiden çok eleme becerisini ölçer.

Çeldiriciler ne kadar yakın olmalı?

Konuyu tam bilen öğrencinin ayırt edebileceği, eksik bilenin ayırt edemeyeceği kadar. Fazla yakın çeldirici dikkat ölçmeye başlar, fazla uzak olan hiç işaretlenmez.

Doğru cevap hangi harfte olmalı?

Belirli bir harf tercih edilmez. Sınav genelinde doğruların harflere yakın oranlarda dağılması yeterli. Cevap anahtarı hazırlandıktan sonra harf dağılımını saymak bu dengesizliği görmenin en hızlı yolu.

2026-09-02|7 dakika

Çoktan seçmeli soruda çeldirici nasıl yazılır?

Kısa cevap

İyi çeldirici uydurulmaz, öğrencilerin gerçekte yaptığı hatalardan toplanır: bir işlem adımını atlayan ya da iki kavramı karıştıran öğrencinin varacağı sonuç hazır bir çeldiricidir. Doğru şıkkın diğerlerinden uzun olması, kesinlik bildiren sözcükler ve hepsi seçeneği gibi yedi kalıp ise soruyu ele verir ve konuyu bilmeyen öğrencinin elemeyle doğruyu bulmasını sağlar.

Çoktan seçmeli bir sorunun zorluğu soru kökünden çok şıklarından gelir. Kök ne kadar iyi yazılırsa yazılsın, üç şık bariz şekilde yanlışsa öğrenci konuyu bilmeden de doğruyu bulur.

Çeldirici, konuyu eksik öğrenmiş bir öğrencinin makul bulacağı yanlış cevaptır. İşi öğrenciyi kandırmak değil, eksiği görünür kılmak. Aşağıda çeldiricinin nereden üretileceği ve hangi kalıpların soruyu ele verdiği var.

İyi çeldirici öğrenci hatasından gelir

Çeldirici uydurulmaz, toplanır. En iyi kaynak öğrencilerin gerçekte yaptığı hatalardır. Bir konuyu birkaç dönem anlattıysanız hangi adımda kimin nerede takıldığını zaten biliyorsunuz.

Bir örnek: işaretli sayılarda çıkarma sorusunda öğrencilerin bir kısmı eksi işaretini dağıtmayı unutur, bir kısmı iki eksiyi çarpıp artı yapmayı atlar. Bu iki hatanın verdiği sonuçlar hazır iki çeldiricidir. Öğrenci hangisini işaretlediyse hangi adımı kaçırdığını da söylemiş olur.

Bu şekilde yazılan sınav yalnızca not vermez, ders sonrası ne tekrar edileceğini de gösterir. Aynı çeldiriciyi sınıfın yarısı işaretlediyse o adım yeniden anlatılacak demektir.

İşlem sırasını atlayan öğrencinin bulacağı sonuç
Formülü doğru bilip birimi çeviremeyen öğrencinin sonucu
Tanımı yakın bir kavramla karıştıran öğrencinin seçeceği ifade
Grafiği ters okuyan öğrencinin çıkaracağı yorum

Soruyu ele veren yedi kalıp

Aşağıdaki kalıplar konuyu bilmeyen öğrencinin bile doğru cevabı elemeyle bulmasını sağlar. Sınavı basmadan önce şıklara bu gözle bir kez daha bakın.

Doğru şıkkın diğerlerinden belirgin şekilde uzun olması. Öğrenci en ayrıntılı şıkkı işaretlemeyi öğrenir.
Kesinlik bildiren sözcükler. Her zaman, asla, kesinlikle geçen şık genelde yanlıştır ve öğrenci bunu bilir.
Kökle dilbilgisi uyumsuzluğu. Kök bir çoğul ekiyle bitiyorsa tekil şıklar kendiliğinden elenir.
Hepsi ve hiçbiri şıkları. İki şıkkın doğru olduğunu gören öğrenci konuyu bilmeden hepsi seçeneğine gider.
Birbirinin içine geçen şıklar. Biri diğerini kapsıyorsa ikisi birden yanlış olamaz ve seçenek sayısı fiilen azalır.
Kökteki bir sözcüğün yalnızca doğru şıkta tekrarlanması. Göz o eşleşmeyi yakalar.
Şıkların sayısal olarak düzensiz dizilmesi. Sayısal şıklar küçükten büyüğe sıralanmazsa aradaki değer doğru cevap gibi görünür.

Doğru cevabın yeri ve şık sayısı

Doğru cevap şıklar arasında dengeli dağılmalıdır. Kendi yazdığınız bir sınavda doğruların çoğu C ve D ise bu tesadüf olmayabilir; soru yazarken doğruyu ortaya koyma eğilimi yaygındır. Sınavı bitirince cevap anahtarına bakıp harflerin dağılımını sayın.

Şık sayısı sınav tipine göre değişir. LGS ve ortaokul sınavlarında dört, üniversite giriş sınavı biçimindeki testlerde beş şık kullanılır. Dört şıkta rastgele doğru bulma olasılığı yüzde 25, beş şıkta yüzde 20.

Şık sayısını artırmak sınavı otomatik olarak iyileştirmez. Beşinci şıkkı zorlama bir seçenekle doldurmak yerine dört sağlam şıkla kalmak daha iyi ölçer. Zayıf bir çeldirici zaten hiçbir öğrenci tarafından işaretlenmez ve ölçmeye katkısı sıfırdır.

Çeldiriciyi sınavdan sonra ölçmek

Bir çeldiricinin işe yarayıp yaramadığı ancak sınavdan sonra anlaşılır. Optik okuyucu ya da elle sayım, her şıkkı kaç öğrencinin işaretlediğini verir.

Hiç kimsenin işaretlemediği çeldirici ölüdür ve o soruyu fiilen üç şıklı hâle getirir. Bir sonraki sınavda o şıkkı gerçek bir öğrenci hatasıyla değiştirin.

Bunun tersi de bilgi verir: sınıfın çoğunun aynı yanlış şıkka gitmesi sorunun kötü olduğunu değil, o konunun yanlış öğrenildiğini gösterebilir. İki ihtimali ayırmak için soru kökünü bir kez daha okuyun, belirsiz bir ifade varsa hata sizdedir.

Bu havuzda çeldiriciler nasıl inceleniyor

Havuza giren her soru yayımlanmadan önce şıklarıyla birlikte değerlendiriliyor. Kontrol soruyu bağımsız olarak çözüyor ve bulduğu cevabın işaretli cevapla eşleşip eşleşmediğine bakıyor. Eşleşmeyen soru havuza girmiyor.

Aynı incelemede iki şıkkın birden doğru olduğu, hiçbirinin doğru olmadığı ve şıkların birbirini kapsadığı durumlar da eleniyor. Yukarıdaki listede sayılan kalıpların bir kısmı bu aşamada yakalanıyor.

Bir de benzerlik taraması var: aynı kazanımı aynı yoldan ölçen sorular birbirinin kopyası sayılıp ayıklanıyor, böylece aynı sınavda birbirinin türevi iki soru çıkmıyor.

Sık sorulanlar

Kaç çeldirici yazmalıyım?: Şık sayısının bir eksiği kadar, ama hepsinin gerçek bir öğrenci hatasına dayanması şartıyla. Dolgu amaçlı yazılmış bir çeldirici soruyu kolaylaştırır ve şık sayısını kâğıt üzerinde tutar.
Hepsi ve hiçbiri şıkları neden sorunlu?: Öğrenci iki şıkkın doğru olduğunu görürse konuyu bilmeden hepsi seçeneğine gidebilir. Tersi de olur: bir şıkkın kesin yanlış olduğunu görmek hepsi seçeneğini eler. Her iki durumda da soru bilgiden çok eleme becerisini ölçer.
Çeldiriciler ne kadar yakın olmalı?: Konuyu tam bilen öğrencinin ayırt edebileceği, eksik bilenin ayırt edemeyeceği kadar. Fazla yakın çeldirici dikkat ölçmeye başlar, fazla uzak olan hiç işaretlenmez.
Doğru cevap hangi harfte olmalı?: Belirli bir harf tercih edilmez. Sınav genelinde doğruların harflere yakın oranlarda dağılması yeterli. Cevap anahtarı hazırlandıktan sonra harf dağılımını saymak bu dengesizliği görmenin en hızlı yolu.